"Είναι μια απλή ιστορία... μόνο που, δύσκολα μπορείς να τη διηγηθείς" ...

Μ' αυτά τα λόγια αρχίζει ο Μπενίνι την αφήγηση της ρομαντικής, αισιόδοξης και κωμικοτραγικής ιστορίας του Γκουίντο, ενός χαρισματικού, τολμηρού και φύσει αισιόδοξου ανθρώπου και της οικογένειάς του. Μέχρι εδώ δεν έχουμε τίποτα πρωτότυπο.  

Ο Γκουίντο ερωτεύεται και με το αυθόρμητο χιούμορ και την εφευρετικότητά του, κατακτά την καρδιά της ωραίας του δασκάλας, την παντρεύεται και αποκτά μαζί της ένα αγόρι. Η ιστορία του Μπενίνι όμως, δεν σταματάει εδώ, γιατί διαλέγει να τοποθετήσει τους ήρωές της, στην ιστορικά καταγεγραμμένη, ζοφερή πραγματικότητα του Β' παγκοσμίου πολέμου και μάλιστα, στο σκληρότερο και πλέον απάνθρωπο περιβάλλον που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα, στο πλέον παράλογο και απίστευτο σκηνικό που δημιούργησε ποτέ ο άνθρωπος... τα Ναζιστικά κρεματόρια, τους θαλάμους αερίων και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ομολογουμένως σουρεαλιστικό το εγχείρημα... πως να διατηρήσει κανείς τη χαρά της ζωής, μέσα σ' ένα περιβάλλον που σε κάθε του γωνιά παραμονεύει ο θάνατος ? Πως να αναδειχθεί μια αισιόδοξη προσωπικότητα, σ' έναν χώρο που φτιάχτηκε για να προσβάλει κάθε προσωπικότητα και να νεκρώνει κάθε συναίσθημα ?    

     Το κατόρθωμα του Μπενίνι, δεν είναι το ότι γύρισε μια ταινία με θέμα το ολοκαύτωμα. Τέτοιες έχουμε δει δεκάδες, κυρίως δραματικές, με κορυφαία ίσως τη "Λίστα του Σίντλερ" του Σπίλμπεργκ, αλλά και παρωδίες (από τους Monty python, μέχρι τον Μελ Μπρουκς) ή υπόγεια σατυρικές της πολιτικής κατάστασης και της παραφροσύνης του Χίτλερ, όπως το αριστούργημα του Τσάπλιν "Ο μεγάλος δικτάτωρ". Κανείς όμως, δεν άγγιξε τα κρεματόρια... κανένας δεν τόλμησε να αστειευτεί με τον πόνο και το δράμα των ανθρώπων που οδηγούνται στον αφανισμό. Το σεναριακό τέχνασμα του Μπενίνι, είναι ότι η συνειδητή γελοιοποίηση της κατάστασης γίνεται για να προστατευθεί ο ψυχικός κόσμος ενός παιδιού... σκοπός ιερός αφ ενός, αφ ετέρου και τα μέσα που επιστρατεύονται για την επίτευξή του, δεν προσβάλουν τη μνήμη των νεκρών του ολοκαυτώματος, ούτε το ψυχικό ανάστημα των επιζώντων. Το λεπτό - λαμβανομένης υπ' όψιν της ιδιαιτερότητας της περίστασης - χιούμορ του Μπενίνι, δεν προσβάλει την αισθητική και τη νοημοσύνη κανενός.  

Ο Γκουίντο δεν είναι ο αφελής παλιάτσος, που μπλέκεται (ως συνήθως άθελά του) σ' ένα δράμα και με τις γκάφες του προκαλεί το γέλιο και μετατρέπει το δράμα σε φαρσοκωμωδία. Επίσης δεν είναι ο στωικός, που επιβιώνει υπομένοντας μοιρολατρικά τα μαρτύριά του, ελπίζοντας πως κάποια μέρα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα τελειώσουν... δεν πάσχει δηλαδή, από το σύνδρομο της αυταπάτης της αναστολής, όπως χαρακτηριστικά ονομάζεται στην ψυχανάλυση, αυτή η ιδιότυπη "παραίτηση" των μελλοθανάτων. Είναι ο πατέρας, που αυτοσχεδιάζει συνειδητά και πλάθει ένα παραμύθι κι ένα παιχνίδι, χρησιμοποιώντας τους πραγματικούς κανόνες του στρατοπέδου και δημιουργεί μια παράλληλη πραγματικότητα... ένα σαφώς καλύτερο παρόν, όχι για να επιβιώσει ο ίδιος, αλλά ένα αθώο παιδί. Ιδού λοιπόν κι ο αλτρουισμός !      

Ο Γκουίντο δεν είναι ηλίθιος... ξέρει πολύ καλά που βρίσκεται και που πάει, όταν ο γιος του διαμαρτύρεται πάνω στο σάπιο βαγόνι που τους μεταφέρει, μαζί με δεκάδες άλλους εξαθλιωμένους συμπατριώτες τους, σε κάποιο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Παρόλα ταύτα, δε διστάζει να φωνάξει μπροστά στους ένοπλους επιτηρητές του "Τ' ακούσατε ? Δε μας αρέσει το τρένο... στο γυρισμό, εμείς θα πάρουμε το λεωφορείο"...   

     "Εκείνος που έχει έναν σκοπό στη ζωή, μπορεί ν' αντέξει σχεδόν το καθετί " έλεγε ο Νίτσε κι όπως πάντα σχεδόν, έχει και σ' αυτό δίκιο. Αυτή ίσως είναι και η κεντρική ιδέα του υπαρξισμού, που πάνω κάτω μας λέει πως, το να ζεις σημαίνει να υποφέρεις, ενώ το να επιζείς, σημαίνει να βρίσκεις νόημα στον πόνο. Αν υπάρχει κάποιος σκοπός στη ζωή, θα πρέπει να υπάρχει και στον πόνο και, γιατί όχι και στο θάνατο... και που αλλού μπορεί να βρει κανείς το νόημα του πόνου, αν όχι στην αγάπη, που πάντα δείχνει την όμορφη πλευρά της ζωής. Θα προσέθετα και την αξιοπρέπεια, το τελευταίο καταφύγιο της ανθρώπινης ελευθερίας... την ικανότητα επιλέγει κανείς τη στάση του, σε κάθε δεδομένη περίσταση. Η αφοσίωση του ανθρώπου σ' έναν σκοπό, κλείνει μέσα της την αξία της επιβίωσης κι ο μοναδικός σκοπός του Γκουίντο, είναι να προστατέψει με κάθε δυνατό τρόπο τον αγαπημένο του μικρό Τζοσουέ, από τη θηριωδία, την ασχήμια, τη βαρβαρότητα, αλλά κυρίως την παλινδρόμηση στον πρωτογονισμό... κάτι που θα επιβεβαίωνε τις θεωρίες των δημίων του. Μοναδικό όπλο του, ο αναλλοίωτος εσωτερικός του κόσμος.  

Η φαντασία, η εφευρετικότητα, η ευστροφία, το χιούμορ, η αγάπη κι η αξιοπρέπειά του. Ο Γκουίντο καταφέρνει να φανεί αντάξιος της ζωής και του πόνου του... καταφέρνει να μείνει άνθρωπος μέχρι το τέλος και μαζί με το πραγματικό τανκ - το έπαθλο του παράξενου παιχνιδιού που σκάρωσε - παραδίδει στο γιο του και στους θεατές της ταινίας, το μάθημα της ζωής... τα μυστικά της τέχνης του να βλέπουμε παντού και πάντα την όμορφη πλευρά της.