::: AMITY :::

Amity ...AΦΙΕΡΩΜΑ

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ

ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΑ

Home page

Forums

Οκτώβριος 2006 ΕΠΙΛΟΓΗ : Pygolampida

TANGO

Tο Tango γεννήθηκε στα προάστια του Buenos Aires το 1880. Εκείνη την εποχή οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί, χωρικοί, αφρικανοί σκλάβοι, ευρωπαίοι μετανάστες, gauchos (άνθρωποι γεννημένοι στις πεδιάδες) και μερικοί portenos (ο γηγενής πληθυσμός του Buenos Aires ) δημιούργησαν μια νέα κοινωνική τάξη. Οι αυθεντικοί ρυθμοί του Tango προήλθαν από τους αφρικανούς σκλάβους που ονομάζονταν "Candombe". Η ανάμειξη αυτών των διαφορετικών ειδών κουλτούρας δημιούργησαν μια μοναδική κουλτούρα από το Tango. Αρχικά ο χορός του Tango αποτελούσε αναπαράσταση της σχέσης μεταξύ ενός προαγωγού και της πόρνης του. Το Tango αποτελούσε μέρος του περιβάλλοντος της πορνείας εκείνη την εποχή. Τα πρώτα tangos δεν αναπαριστούσαν βέβαια, μόνο ένα είδος σεξουαλικού θέματος, αλλά συχνά μια μονομαχία, δυο άνδρες σε σύγκρουση για την εύνοια μιας γυναίκας, που έφτανε μέχρι και το θάνατο. El nino bien, είναι ο πλούσιος νέος άνδρας, ευγενικής καταγωγής, που συνήθιζε να ζητά ψυχαγωγία σε οίκους ανοχής και καμπαρέ. Σ' αυτά τα καμπαρέ μπορούσε να βρει διασκέδαση, ποτά και γυναικεία συντροφιά. Ο μόνος τρόπος για να έρθουν τέτοιοι άντρες πιο κοντά σ' αυτές τις γυναίκες, ήταν το να μάθουν να χορεύουν Tango. Φυσικά το Tango δεν έγινε αποδεκτό από την ανώτερη κοινωνία, γι' αυτό και κράτησε τη θέση του στις κατώτερες τάξεις, για πολλά χρόνια ακόμα. Η μουσική του tango αναφέρεται στους καθημερινούς ανθρώπους του Buenos Aires, τα προβλήματα και τις αναμνήσεις τους. Το tango γίνεται πορτραίτο της πόλης και των ανθρώπων της. Το κάθε τραγούδι κουβαλάει την κουλτούρα του Buenos Aires και το tango κερδίζει έδαφος. Τα τραγούδια του Tango, αρχικά, ήταν μόνο ορχηστρικά, δεν είχαν στίχους, οι στίχοι προστέθηκαν αργότερα, το 1918. Ονομάστηκαν "Tango Cancion" και έφεραν στο προσκήνιο τον Carlos Gardel, ο οποίος έγινε διάσημος σ' όλο τον κόσμο, μετά από το θάνατό του. Ακόμα υπάρχει στα τοπικά λεωφορεία της Αργεντινής, μια φωτογραφία του Carlos Gardel κι από κάτω η επιγραφή: «Κάθε μέρα τραγουδάει και καλύτερα».

Ο Carlos Gardel γεννήθηκε στην Τουλούζη ή στην Ουρουγουάη ή στο Buenos Aires (και οι τρεις πόλεις τον διεκδικούν). Διέθετε μαγεία φωνής η οποία ξεπερνούσε τα όποια μειονεκτήματα, όπως τους μέτριους στίχους ή την κακή ηχογράφηση που είχαν τότε πολλά τραγούδια του μιας και τα περισσότερα studios έμοιαζαν περισσότερο με γκαράζ αυτοκινήτων. Υπήρξε η πιο αυθεντική λαλιά, σχολή, φωνή του Tango από τότε μέχρι τις μέρες μας και μπορούσε τραγουδώντας ένα απλό τραγουδάκι να το μετατρέψει σε μύθο. Εκτός όμως από φυσικό χάρισμα, είχε και πείσμα και επαγγελματική συνείδηση. Δούλευε τη φωνή του και ήξερε με μοναδικό τρόπο να τη χειριστεί. Πέθανε το 1935, όμως οι Αργεντίνοι πιστεύουν ότι εξακολουθεί «κάθε μέρα να τραγουδάει και καλύτερα». Οι Julio De Caro's, Pedro Maffia, Pedro Laurenxi, Carlos Marcucci και Armando Blasco έγραψαν τη δική τους ιστορία στην πορεία του Tango.

"O Carlos Gardel λίγο πριν τη μοιραία πτήση"

"Ο Piazzolla με το bandoneon του, επί το έργον"

Αργότερα ήρθε ο κορυφαίος βιολιστής Elvino Vardaro, μια μορφή που μας οδηγεί αναπόφευκτα στον άλλο πόλο αυτής της τόσο πλούσιας σε ταλέντο μουσικής κοινότητας, στον Astor Piazzolla. To τζάζικο Tango που καθιέρωσε αργότερα ο Piazzolla, ανέπνεε ακόμα τον αέρα του Buenos Aires. Είχε όμως στραμμένο το βλέμμα του στη Νέα Υόρκη, όπου ο ίδιος αναζήτησε την τύχη του. Ο Piazzolla υπήρξε νευρικός, πεισματάρης και ανυπόμονος, έδωσε όμως στο Tango, την ευρωπαϊκή τζαζ διάστασή του και το έκανε γνωστό και στο τελευταίο μέρος του κόσμου. Ανάμεσα στους θαυμαστές του Piazzolla και του Gardel υπάρχει έντονη διαμάχη, κυρίως από την πλευρά των δεύτερων που πιστεύουν ότι είναι ο μόνος αυθεντικός μουσικός Tango. O Piazzolla όμως, ήταν πολύ περισσότερο αρεστός στην Αμερική και στην Ευρώπη κι ας μην είχε τον μυθικό έκλυτο βίο του Carlito.

Criollo και Habanera

Η μουσική του tango, ιδιαίτερα χαρακτηριστική και παθητική, είναι γραμμένη σε μέτρο 2/4 με συχνές διακοπές. Κατά την εξέλιξή του δημιουργήθηκαν τρεις διαφορετικοί ρυθμοί πάντοτε στο ίδιο μέτρο των 2/4. Το αρχαιότερο είναι το tango criollo με χαρακτηριστική φιγούρα το "corte". O ρυθμός του ήταν απότομος και οι βηματισμοί πολυάριθμοι και ποικίλοι με συχνή επανάληψη του corte, το οποίο τερμάτιζε όλα τα χορογραφικά σχήματα (φιγούρες) με στάση. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το tango habanera, που χορεύεται σε ρυθμό λιγότερο απότομο και με πιο απλούς βηματισμούς. Χαρακτηριστική κίνηση η ελαφριά ταλάντευση που μεταθέτει το βάρος του σώματος από το ένα πόδι στο άλλο. Στη διαδοχή των ρυθμών έπεται η εμφάνιση ενός νέου tango, του οποίου χαρακτηριστικό είναι το "rondeau", η σπείρα , "el giro" στη γλώσσα του tango, το οποίο πλέον αποτελεί έναν από τους πολλούς βηματισμούς με τους οποίους εμπλουτίζεται ο χορός, καθώς εξελίσσονται παράλληλα και οι ρυθμοί του. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο χορευτής είναι απόλυτα ελεύθερος να διαμορφώσει τη σύνθεση των βηματισμών του χωρίς να φεύγει από τη μουσική, εφόσον κάθε βήμα μπορεί να καταλαμβάνει 1,1 ½ , 2 ή και περισσότερα μέτρα μουσικής.

Canyenge

Το είδος του tango που έχει στον ρυθμό του έντoνη επίδραση της νέγρικης μουσικής. Κατέληξε το κατεξοχήν "μάγκικο" και "αλανιάρικο". Το Canyengue είναι πολυσήμαντη λέξη, με περίπλοκη ετυμολογία, που σύμφωνα με τον Gobello προέρχεται από τον συγκερασμό των αφρικάνικων λέξεων Candornbe (μουσική και χορός αφρικάνικης προέλευσης των νέγρων του Rio de la Plata ) και Yongo. O Eduardo Stiman υποστηρίζει πως η λέξη σημαίνει "αδύναμος" η "οκνός", σε μια από τις αφρικάνικες γλώσσες που έφτασαν με τους μαύρους σκλάβους στο Rio de la Plata. Υποθέτει πως η χρήση του, για τον προσδιορισμό του ρυθμού του Tango, οφείλεται ίσως στη χορογραφία των πρώτων χρόνων όπου, όπως λέει ο Stiman, "ο compadre (μάγκας, κουτσαβάκης) επεδείκνυε τις ικανότητες του προσποιούμενος νωθρότητα ή έλλειψη διάθεσης". Ο χαρακτηρισμός εφαρμόστηκε κατ' επέκταση σε έναν ειδικό τρόπο χορού του tango, στο στυλ με το οποίο χόρευαν στα πορνεία. Ο ευπρεπής κόσμος το απλοποίησε, αφαιρώντας του ό,τι παρέπεμπε στον κόσμο του πορνείου, γι αυτό και σε ορισμένα σαλόνια το χόρευαν χωρίς cortes και quebradas (χορευτική φιγούρα του tango κατά την οποία ο άντρας κάνει την ντάμα του να λυγίσει τα γόνατα της). Δεξιοτεχνία σε τέτοια κόλπα μπορούσε κανείς να επιδείξει μόνο αστειευόμενος και όταν δεν υπήρχαν κυρίες.

Milonga

H Milonga κάνει την εμφάνισή της στα τέλη του 19ου αιώνα, αρχικά με τη μορφή τραγουδιού με συνοδεία κιθάρας, που διαμορφώνεται μέσα στις συνάξεις των εργατών που ζούσαν στην περιφέρεια της πόλης του Buenos Aires. Στην εξέλιξή της γίνεται ο κατεξοχήν λαϊκός χορός που δεν λείπει από καμία χορευτική εκδήλωση. Την χορεύουν στα στέκια χαμηλής στάθμης, στα χορευτικά κέντρα και στις ξαγρύπνιες των νεκρών. Η καθιέρωση του χορού έγινε στα "δωμάτια των chinas" (των γυναικών που ήταν υπεύθυνες για την τροφοδοσία των ταγμάτων και ήταν νέγρες, μιγάδες, ιθαγενείς καθώς και μερικές λευκές). Τις μέρες και τις νύχτες που οι στρατιώτες είχαν έξοδο, οργανώνονταν διασκεδαστικές και θορυβώδεις συγκεντρώσεις σε εκείνα τα δωμάτια όπου παρευρίσκονταν και πολίτες, τύποι της γειτονιάς και φίλοι του σπιτιού. Με τη συνοδεία, λοιπόν, του ακορντεόν χόρευαν σε ζευγάρια αγκαλιασμένοι ο άντρας και η γυναίκα, άλλοτε ακουμπώντας τα σώματα και ο άντρας οπισθοχωρούσε και άλλοτε σε μεγαλύτερη ή μικρότερη απόσταση και οπισθοχωρούσε η γυναίκα. Αυτή, λοιπόν, η γιορτή ονομάστηκε Milonga, και το "vamos a milonguear" μπορεί να σημαίνει "πάμε να τραγουδήσουμε" ή "πάμε να χορέψουμε" ή και τα δύο. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, η milonga διαμορφώθηκε ως χορός όταν οι compadritos (οι μάγκες, νταβατζήδες) άρχισαν να μιμούνται κοροϊδευτικά τους χορούς που χόρευαν οι μαύροι στα στέκια τους. Αρχικά χόρευαν χωριστά και μετά σε ζευγάρια, κατά προτίμηση άντρες μεταξύ τους κι έτσι διατηρήθηκε ο χορός μέχρι που πέρασε στα πορνεία.

Στην Ευρώπη, το Tango έγινε αποδεκτό μόλις στις αρχές του 20ου αιώνα. Αυτή τη χρονική περίοδο οι αριστοκρατικές οικογένειες έστελναν τα παιδιά τους στο Παρίσι, για να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Εκεί θα παρουσίαζαν το Tango στους Γάλλους. Οι Γάλλοι αγνοώντας ότι το Tango προερχόταν από τις κατώτερες κοινωνικά τάξεις του Buenos Aires, αγάπησαν το Tango και το Παρίσι ήταν η πόλη στην οποία δοξάστηκε. Εκεί δημιουργήθηκε το γαλλικού τύπου Τango που κατέκτησε τους δυτικούς, επικρίθηκε από τους Αργεντίνους και ξέχασε το πάθος του. Μετά από την πρώτη επίσημη παράσταση Tango στο Παρίσι, οι Αργεντίνοι, που στο μεταξύ αποφάσισαν να υιοθετήσουν το Tango και στις κοινωνικά ανώτερες τάξεις τους, έλεγαν : «Το Tango όπως εκτελέστηκε χτες βράδυ μπορεί να χορευτεί σε αριστοκρατικά σαλόνια, αλλά καλύτερα να αλλάξει το όνομά του». Τα γαλλικά κομμάτια ακούγονταν παντού πια. Αυτό το «χλιαρό» κατά τους Αργεντίνους, Tango θεωρήθηκε ιδιαιτέρως τολμηρό από τους Ευρωπαίους. Οι πιο «τολμηρές» Γαλλίδες ή αλλιώς, οι γυναίκες του ποταμού, πρωτοχόρεψαν Tango στο Παρίσι με τα αγοράκια των καλών οικογενειών που επέστρεφαν τρομαγμένα στη Γαλλία από την απειλή του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Στα αστικά σπίτια, έκαναν στα κρυφά πρόβες τα αδέλφια μεταξύ τους, ζητώντας από τον bandoneonista να παίζει χαμηλόφωνα για να μη σκανδαλίζεται η γειτονιά.

Εδώ και 20 χρόνια, κυριαρχεί παγκοσμίως, μια τάση αναβίωσης του tango. Το Tango γίνεται μανία και χορεύεται ξανά, με νέες ηλεκτρονικά ακούσματα. Μετά από πολλές μουσικές και χορευτικές επιρροές, πλέον χορεύεται σε μπαρ, καφέ, στους δρόμους από νέους αλλά και παλιούς tangueros.Γιατί το Tango, είναι πάθος κι αν αρχίσεις δε σταματάς ...

# Pygolampida #